26.11.2022 სიღრმისეული ჟურნალისტური ნამუშევრები

სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭო – რეალობა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკა

ადგილობრივი თვითმმართველობის განხორციელებაში მოქალაქეთა მონაწილეობის  სხვადასხვა ფორმებს შორის არის სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭო, რომელიც წარმოადგენს მერის/რაიონის გამგებლის სათათბირო ორგანო. მის შემადგენლობაში შედიან მეწარმე იურიდიული პირების, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და მოსახლეობის წარმომადგენლები. საბჭოს შემადგენლობას ამტკიცებს მუნიციპალიტეტის მერი/რაიონის გამგებელი.

მუნიციპალიტეტის მერი ვალდებულია მის მიერ დამტკიცებულ სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს განსახილველად წარუდგინოს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის პროექტი, მუნიციპალიტეტის სივრცითი დაგეგმარების დოკუმენტები, მუნიციპალიტეტის გეოგრაფიული ობიექტების სახელდების შესახებ წინადადებები, აგრეთვე სხვა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების პროექტები, ინფრასტრუქტურული და სოციალური პროექტები. მუნიციპალიტეტის მერის მიერ დამტკიცებული სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს სხვა უფლებამოსილებები და მისი საქმიანობის წესი განისაზღვრება სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს მუნიციპალიტეტის მერი.

სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოების საქმიანობასთან დაკავშირებით, უახლესი კვლევა, გასულ წელს ფრიდრიხ ებერტის ფონდის მხარდაჭერით მომზადდა. კვლევაზე სახელწოდებით „  სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს, როგორც მოქალაქეთა მონაწილეობის მექანიზმის, პრობლემური ანალიზი“ მუშაობდნენ: ირაკლი პაპავა, ლევან ხინთიბაძე და გიორგი ბოკერია.

კვლევის მიგნებების თანახმად მიუხედავად იმისა, რომ სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს საქმიანობის შესახებ ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსში შესაბამისი ცვლილებები ძალაში 2015 წლის ივლისში შევიდა, დღემდე მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება პრაქტიკაში მათი სრულფასოვანი დანერგვა და გამართული ფუნქციონირება. მცირეოდენი გამონაკლისის გარდა, სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოების საქმიანობა, სამწუხაროდ, დებულების მიღებას არ გასცდენია და ფორმალურ არსებობას განაგრძობს.

„ ხშირ შემთხვევაში, მუნიციპალიტეტებში არსებული საბჭოები ფიქტიური და უფუნქციოა, მას მუნიციპალიტეტის მერი საკუთარი შეხედულებისამებრ აკომპლექტებს, ხოლო, საბჭოს სტატუსიდან გამომდინარე (მერის სათათბირო ორგანო), მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები (რეკომენდაციები) სუსტი ლეგიტიმაციით ხასიათდება და მათი გათვალისწინება თუ რეალიზაცია თავიდან ბოლომდე მუნიციპალიტეტის მერის დისკრეციაზეა დამოკიდებული. შესაბამისად, ძალიან მცირეა დიაპაზონი იმ პრობლემური საკითხებისა, რომლებზე გავლენის შესაძლებლობაც სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს ინსტიტუციურად აქვს“ – ვკითხულობთ კვლევაში „  სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს, როგორც მოქალაქეთა მონაწილეობის მექანიზმის, პრობლემური ანალიზი“.

მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ ბუნდოვანია სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს მიერ წარდგენილი რეკომენდაციებისა და ინიციატივების აღსრულების საკითხი, რადგან მრჩეველთა საბჭოების დებულებებში არ არის განსაზღვრული, თუ როგორ მიმდინარეობს საბჭოს რეკომენდაციების აღსრულების პროცესი.

სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოების პრაქტიკაში გამოვლენილ ნაკლოვანებებზე საუბრობს თეთრიწყაროს სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს ყოფილი  ხელმძღვანელი გულიკო შოშიტაშვილი ამბობს, რომ მათ მიერ მომზადებულ არც ერთ რეკომენდაციაზე და რჩევაზე არ მიუღიათ უკუკავშირი, შესაბამისი უწყებებისგან.

„ ისეთი მნიშვნელოვანი დოკუმენტის განხილვა, როგორც მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტია, საკრებულოს სხდომაზე გატანამდე ორი დღით ადრე შესთავაზეს საბჭოს განსახილველად, რაც მან, რასაკვირველია ვერ გააკეთა. რადგან განხილვა და რეკომენდაციების მომზადება კი არა, ბიუჯეტის გაცნობაც კი ამ დროში ყოვლად წარმოუდგენელია. ჩვენი შემადგენლობისთვის კი ფორმალური რეკომენდაციების გაცემა პრინციპულად მიუღებელი გახლდათ.

ასეთმა კომუნიკაციამ აჩვენა, რომ გადაწყვეტილების მიმღებთათვის საბჭოს პოზიციას არანაირი ფასი არ ჰქონდა. ისე რომ, სათათბირო ორგანოსა და გადაწყვეტილების მიმღებებს შორის ორმხრივი კომუნიკაცია, დიალოგის რეჟიმი ვერ/არ დამყარდა.

შედეგად, საბჭოს წევრთა მოტივაციამ ნელ-ნელა იკლო და საბოლოოდ მათ სრულიად დაკარგეს კიდეც ინტერესი საბჭოში მუშაობის მიმართ.

ადგილობრივ თვითმმართველობასთან არშემდგარი ორმხრივი კომუნიკაციის მთავარი მიზეზი ის იყო, რომ იქეთა მხარეს კანონი არ ავალებს კარგ/ორმხრივ კომუნიკაციას, რაც მას ჩართულობის ზედა, უკეთეს საფეხურზე აიყვანდა“, – აცხადებს შოშიტაშვილი.

როგორია განვითარებული ქვეყნების საუკეთესო პრაქტიკა, მოქალაქეთა მონაწილეობის თვალსაზრისით. აღნიშნულ საკითხს „ღია საზოგადოების ფონდის“ მხარდაჭერით მომზადებული კვლევითი დოკუმენტი მოიცავს. ამ შემთხვევაში მონაწილეობის და უშუალოდ სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოს მექანიზმი, დედაქალაქის მაგალითზე არის შესწავლილი.

კვლევაში სახელწოდებით: „ურბანულ პროცესებში მოქალაქეთა ჩართულობის პრაქტიკა თბილისის სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოების მაგალითზე“, ვკითხულობთ:

„ საერთაშორისო გამოცდილებით, მონაწილეობითი დაგეგმვის საუკეთესო პრაქტიკა მჭიდროდ უკავშირდება: (1) ინფორმირებულ საზოგადოებას, რომელსაც აქვს ინსტიტუტების მიმართ ნდობა; (2) მონაწილეობით ინსტრუმენტს, რომელიც მორგებული იქნება კონკრეტული რაიონის სპეციფიკაზე და მასში მონაწილეებს მრავალფეროვან სტრატეგიებს შესთავაზებს; (3) აღსრულების, მონიტორინგისა და შეფასების გამჭვირვალობას.“

კვლევა მიმოიხილავს ვენასა (ავსტრია) და მანჰაიმში (გერმანია) არსებულ მოქალაქეთა ჩართულობის მოდელებს.

ვკითხულობთ, რომ ქალაქ მანჰაიმის (გერმანია) მერმა, პიტერ კურცმა 2008 წელს პროგრამა „Change” (ცვლილება) გაატარა. ეს პროგრამა 40 სხვა პროექტს აერთიანებდა და მრჩევლებისა და პროფესიული კავშირების დახმარებით ხორციელდებოდა. მართვაში ჩართულები იყვნენ მოქალაქეები, მედია ასოციაციები, კომპანიები, ქალაქის ადმინისტრაცია და პოლიტიკური სპექტრის წარმომადგენლები. მანჰაიმშიც საბჭოებს მხოლოდ სურვილის დონეზე შეეძლოთ პოზიციების დაფიქსირება, საბოლოო გადაწყვეტილებას მხოლოდ საკრებულო და მერია იღებდა. საბჭოების რეფორმირების შემდეგ, მათთვის გამოიყო ყოველწლიური ბიუჯეტი – 200 ათასი ევრო, რაც მნიშვნელოვანი იმპულსი და მოტივი აღმოჩნდა იმისა, რომ რაიონის მაცხოვრებლებს სხვადასხვა იდეებით მიემართათ საბჭოსთვის.

ვენაში კი არსებობს ე.წ „ურბანული ლაბორატორიები“ – „ჭკვიანი” ქალაქის მრჩეველთა საბჭოები (Smart City Advisory Boards), რომლებიც ქალაქის კონკრეტულ უბნებში მუშაობენ მოქალაქეებთან, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების გამოყენებით. თანამონაწილეობითი დაგეგმვა „ონლაინ“ სივრცეში მიმდინარეობს. მონაცემთა დამუშავების თანამედროვე მეთოდებით ხდება მოქალაქეების საჭიროებების პრიორიტეტიზაცია. ამ საბჭოების ფუნქცია, ამასთანავე, ურბანულ დაგეგმვა-დაგეგმარებაში ჩართული ადამიანების ციფრული წიგნიერების დონის ამაღლება და მოქალაქეებთან ერთად ქალაქის მართვასა და ფუნქციონირებაში თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვაა. ვენაში ასევე მოქმედებს სამეზობლოების მართვის სამსახურები, რომლებიც სამეზობლოების დონეზე უზრუნველყოფენ მოქალაქეების მხრიდან ქალაქგეგმარებითი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში ჩართვას. სამეზობლოების მართვის ოფისები ფოკუსირებულებია მონაწილეობითი დაგეგმვის შესაძლებლობებისა და პროცედურების სახელმძღვანელო პრინციპების შექმნაზე; სხვადასხვა ფორმატის – საინფორმაციო, სახალისო, შემეცნებითი – შეხვედრების ორგანიზებაზე.

QvemoQartli.ge

ინფორმაცია მომზადდა პროექტის ფარგლებში “ჩემი ხელის უფლება”.

სამოქალაქო საზოგადოების განვითარების ასოციაციის ინიციატივა „ჩემი ხელის უფლება“ არის ნაწილი პროექტისა „პარტნიორობა ჩართულობითი პოლიტიკის შესაქმნელად“ PPSP, რომელიც ხორციელდება ASB Georgia, CHCA და KDRF-ის მიერ ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით.

Related Posts

სოციალური საცხოვრისი – ჩაკეტილი წრე უსახლკარობასა და სუსტ მხარდამჭერ პროგრამებს შორის / Sosial mənzil – evsizlik və zəif dəstək proqramları arasında qapalı dairə

რუსთავში, ორი წლის წინ გახსნილ სოციალურ საცხოვრისში 52 ოჯახი ცხოვრობს. მათ საცხოვრისით სარგებლობის მინიმალურ ვადად, 2 წელი განუსაზღვრეს. შემდგომი ვადის...

ციხეში, სადაც სააკაშვილი გადაიყვანეს, ხვალ 85-ე საარჩევნო უბანი იმუშავებს

საქართველოს მესამე პრეზიდენტის უფლებრივი მდგომარეობის გასაცნობად, რუსთავის მე-12 სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში, სახალხო დამცველი შედის. ციხესთან სააკაშვილის თანაპარტიელები, მხარდამჭერები და მედიის წარმომადგენლები...

სიძულვილი „სიყვარულის“ სახელით

„ქვემო ქართლის მედიამ“ ულტრამემარჯვენე ნარატივების და საფრთხეების შესახებ მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი გადაიღო. მასში საუბარია რადიკალური ჯგუფების საქმიანობაზე და იმ წინააღმდეგობაზე,...

“300-ზე მეტი საჩივრის უდიდესი უმრავლესობა დაუშვებლად ან უსაფუძვლოდ ცნეს, ბევრი მათგანი შესაბამისად არც განხილულა” – ეუთო [Material Azərbaycan dilində əlçatandır]

ეუთოს საერთაშორისო საარჩევნო სადამკვირვებლო მისიამ, საპარლამენტო არჩევნების მონიტორინგის ძირითადი მიგნებები გამოაქვეყნა. ანგარისში ცალსახად უარყოფით მოვლენად არის შეფასებული, კენჭისყრის დღეს,  საჩივრების...

შრომის კანონმდებლობის რეფორმა – გენდერული ასპექტები

„შრომის კანონმდებლობის რეფორმა – გენდერული ასპექტები“ ამ სახელწოდების შეხვედრა გაიმართა დღეს „ მეტალურგიული, სამთო და ქიმიური მრეწველობის მუშაკთა პროფესიული კავშირი“-ს...

„როგორ მოიქცევა ონლაინ გაკვეთილზე და დაუჯერებს კი მასწავლებელს?!“ – ქალების შრომის ტვირთი პანდემიისას (ვიდეო)

კორონავირუსის პანდემიის პირობებში, მრავალი სფერო, ახლებური მიდგომისა და დღის წესრიგის შეცვლის, საჭიროების წინაშე დადგა. პანდემიის დაწყებიდან მალევე, ბევრმა კერძო თუ...

წალკის მუნიციპალიტეტის საბიუჯეტო ორგანიზაციების ტენდერებს ამავე უწყებების დირექტორის სიძის კომპანია იგებდა

მალხაზ ზოიძე ააიპ წალკის მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის სამსახურის დირექტორია.  წალკის მუნიციპალიტეტის კეთილმოწყობის სამსახურში მოსვლამდე,  2012-2015 წლებში, მალხაზ ზოიძე წალკის მუნიციპალიტეტის წყალმომარაგების სამსახურის...

რეპორტაჟი – ქვემო კაპანახჩი და ლელაშხა

ისევე, როგორც ქვემო ქართლის სხვა რაიონებში, გარდაბანშიც მოსახლეობის ძირათი შემოსახლის წყარო სოფლის მეურნეობაა. ადგილობრივები ამუშავენ მიწებს და ზრდიან პირუტყვს. გარდაბნის...

მითები და COVID-19

კორონავირუსის გავრცელებასთან ერთად, გაჩნდა მითები, რომლებიც აბნევენ საზოგადოების ნაწილს და ართულებენ ვირუსთან ბრძოლას. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია, პასუხობს ყველაზე მეტად გავრცელებულ...

ჭერიდან მუდმივად ცვივა რაღაცეები, წვიმიან ამინდში კი სამუშაო არეალი სველდება – რუსთავის საწარმოებში დასაქმებული ქალები

ქალსა და მამაკაცს შორის არათანაბარი ანაზღაურება, თანაბარი სამუშაოს შესრულების შემთხვევაში, ერთ-ერთი საკითხია, რომელზეც არამხოლოდ დასაქმებულები, სტატისტიკაც საუბრობს. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული...

საარჩევნო პლაკატებში ჩაფლულ ქესალოში სასმელად ვარგის წყალს ნატრობენ

გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქესალოში მოსახლეობა სასმელი წყლის ხარისხს უჩივის. ადგილობრივების თქმით, ისინი უკვე წლებია, წყალს ან ყიდულობენ, ან ქალაქ გარდაბნიდან...

მარის არხის დასახლებაში, უკვე მერამდენე „მთავრობას“ სთხოვენ საცხოვრებელი სახლების დაკანონებას / “Mari Kanalı” məntəqəsində artıq neçənci “hökumətdən” yaşayış evlərinin qanuniləşdirilməsini tələb edirlər

რუსთავის მარის არხის დასახლებაში, საცხოვრებელი სახლების დიდი ნაწილი ე.წ ბარაკული ტიპისაა. ადგილობრივები ამბობენ, რომ ეს შენობები დიდი ხნის წინ აშენდა...

ბიო ჩაი და თევზის წარმოება – მწვანე ეკონომიკის მხარდაჭერა საქართველოში

სხვადასხვა კულტურებთან ერთად, საქართველოში ჩაის მოყვანის მრავალსაუკუნოვანი ტრადიცია არსებობს. შოთა  კოპალიანი ცაგერის რაიონის სოფელ ჭალისთავში ცხოვრობს. მას ჩაის დამზადების კულტურა...

CENN, ევროკავშირის მხარდაჭერით, სამოქალაქო საზოგადოების განვითარების პროექტს იწყებს

CENN, ევროკავშირის მხარდაჭერით, პარტნიორ ორგანიზაციებთან – კონსულტაციებისა და ტრენინგების ცენტრთი (CTC), ქვემო ქართლის მედია და პირველი ევროპელი ერთად, ოთხწლიან, სამოქალაქო...

Comments
კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *